برای پرسیدن دربارهٔ عادت‌ها و کارهای معمول با بسیاری از فعل‌های انگلیسی، از do یا does استفاده می‌کنیم. انتخاب فعل کمکی به فاعل بستگی دارد و بعد از آن فعل اصلی به شکل پایه می‌آید. در این درس جملهٔ خبری را به یک سؤال واقعی تبدیل می‌کنی و تفاوت سؤال با فعل اصلی و سؤال با be را می‌بینی.
برای هر فاعل do یا does را انتخاب کن
با I, you, we, they از do استفاده می‌کنیم. با he, she, it و اسم مفردی مثل Sara از does استفاده می‌کنیم. این قاعده در این درس برای سؤال‌های حال ساده با فعل اصلی است.
Do/Does + subject + base verb + …?
Do you work on Fridays?
آیا جمعه‌ها کار می‌کنی؟
Does Sara work on Fridays?
آیا سارا جمعه‌ها کار می‌کند؟
در هر دو مثال، فعل اصلی work به شکل پایه آمده است. عوض‌شدن فاعل از you به Sara باعث انتخاب does شده است.
چرا بعد از does فعل s نمی‌گیرد
این جملهٔ خبری را به سؤال تبدیل کن. در جملهٔ خبری، فعل با سوم‌شخص مفرد هماهنگ است؛ در سؤال، does این نقش را دارد و فعل اصلی پایه می‌ماند.
She studies English every day.
او هر روز انگلیسی می‌خواند.
نادرست
Does she studies English every day?
درست
Does she study English every day?
آیا او هر روز انگلیسی می‌خواند؟
فقط حذف s کافی نیست؛ باید شکل پایهٔ درست را برگردانی. برای نمونه، studies به study و has به have تبدیل می‌شود.
Does your brother have a bike?
آیا برادرت دوچرخه دارد؟
کلمهٔ پرسشی کجا قرار می‌گیرد
اگر دربارهٔ مکان، زمان یا چیز مشخصی اطلاعات می‌خواهی، کلمهٔ پرسشی را پیش از فعل کمکی قرار بده.
Question word + do/does + subject + base verb + …?
Where do your friends live?
دوستانت کجا زندگی می‌کنند؟
What time does the shop open?
فروشگاه چه ساعتی باز می‌شود؟
سؤال اول دربارهٔ مکان و سؤال دوم دربارهٔ زمان است. پیش از چیدن جمله تصمیم بگیر چه اطلاعاتی لازم داری؛ بعد فاعل و شکل پایهٔ فعل را پیدا کن.
پاسخ کوتاه را با فعل کمکی هماهنگ کن
Do they live near here? — Yes, they do.
آیا آن‌ها همین نزدیکی زندگی می‌کنند؟ بله.
Does he drink coffee? — No, he doesn’t.
آیا او قهوه می‌نوشد؟ نه.
برای پاسخ کوتاه، همان فعل کمکی را نگه دار. اگر بخواهی اطلاعات بیشتری بدهی، می‌توانی جملهٔ بعدی اضافه کنی؛ مثلاً He drinks tea. یعنی «او چای می‌نوشد». در این جملهٔ خبری، drinks دوباره با سوم‌شخص مفرد هماهنگ است.
کجا do و does اضافه نمی‌کنیم
سؤال با am, is, are از همین الگو پیروی نمی‌کند. برای مثال، «آیا آماده‌ای؟» را با جابه‌جایی are و فاعل می‌سازیم.
Are you ready?
آیا آماده‌ای؟
همچنین با فعل کمکی can، خود can پیش از فاعل می‌آید:
Can you help me?
می‌توانی کمکم کنی؟
یک حالت مهم دیگر، سؤال دربارهٔ فاعل است؛ مانند Who works here? یعنی «چه کسی اینجا کار می‌کند؟». در این سؤالِ عادی، who خودِ فاعل است و do/does اضافه نمی‌کنیم. آن را با Where does she work? که فاعلش she است اشتباه نگیر.
پنج سؤال را خودت بساز
پیش از باز کردن پاسخ، سؤال را بنویس. اول فاعل را مشخص کن، بعد فعل کمکی و در پایان شکل پایهٔ فعل را بررسی کن.
۱. با «تو» بپرس: آیا چای دوست داری؟
نمایش پاسخ و توضیح
Do you like tea?
با you از do استفاده می‌کنیم و like شکل پایه است.
۲. از این خبر یک سؤال بله یا خیر بساز:
Your sister speaks English.
نمایش پاسخ و توضیح
Does your sister speak English?
Your sister مفرد است؛ does می‌آید و speaks به speak برمی‌گردد.
۳. بپرس: دوستانت کجا زندگی می‌کنند؟
نمایش پاسخ و توضیح
Where do your friends live?
Where قبل از do قرار می‌گیرد. Your friends جمع است.
۴. بپرس: کلاس چه ساعتی شروع می‌شود؟
نمایش پاسخ و توضیح
What time does the class start?
The class مفرد است و فعل start بعد از does پایه می‌ماند.
۵. این سؤال را اصلاح کن:
Does Ali wants to learn English?
نمایش پاسخ و توضیح
Does Ali want to learn English?
پس از does از want استفاده می‌کنیم؛ بعد از to نیز learn پایه است.
از تمرین به گفت‌وگوی شخصی برو
دربارهٔ کارهای روزانهٔ یک دوست سه سؤال بنویس: یک سؤال بله یا خیر، یک سؤال با where و یک سؤال با what time. سپس فاعل را به شخص دیگری تغییر بده و ببین آیا فعل کمکی هم باید عوض شود. برای تمرین بیان خواسته، درس I want to را ادامه بده.
اگر قانون را می‌شناسی اما ساخت سؤال بدون نمونه سخت است، تمرین بازسازی و شخصی‌سازی جمله به انتخاب گام بعدی کمک می‌کند.
برای ادامهٔ تمرین، امکانات وکبیلو را ببین و از صفحهٔ دانلود اپلیکیشن مسیر دریافت را انتخاب کن.
مرجع قاعدهٔ سؤال‌سازی: Present simple از British Council. مثال‌ها و تمرین‌های مقاله مستقل نوشته شده‌اند.